Van klei tot kunstwerk: het maakproces van keramiek

Bij SOBR zien we keramiek als meer dan alleen gebruiksvoorwerpen. Het is een combinatie van ambacht, kunst en geduld. Elk stuk heeft zijn eigen verhaal – en dat verhaal begint met een eenvoudig klompje klei. Hoe verandert dat in jouw favoriete mok of schaal? Hier nemen we je mee door het volledige maakproces van keramiek, van begin tot eind.

De basis: het kiezen van de juiste klei

Alles begint met de keuze voor het juiste materiaal. Bij SOBR werken we met hooggebakken porselein en steengoed, twee soorten klei die perfect zijn voor duurzame en functionele keramiek.

• Porselein is verfijnd, strak en wit van kleur. Het heeft een elegante uitstraling, maar is technisch uitdagender om mee te werken.

• Steengoed heeft een robuuster karakter en een warmere, natuurlijkere uitstraling. Het is iets minder grillig dan porselein en perfect voor dagelijkse stukken.

De keuze voor het type klei bepaalt niet alleen hoe het eindproduct eruitziet, maar ook hoe het aanvoelt en gebruikt wordt.

Vormgeven: draaien, boetseren en gieten

Het echte werk begint bij het vormen van de klei. Dit kan op verschillende manieren, afhankelijk van het ontwerp:

• Draaien op de draaischijf: het klassieke beeld van de pottenbakker. Hier draait het letterlijk om balans en controle. Een ogenschijnlijk eenvoudige tas kan uren oefening vergen om perfect te krijgen.

• Handvormen: voor unieke, organische vormen gebruiken we technieken zoals opbouwen met kleirollen of platen. Dit geeft elk stuk een ambachtelijke uitstraling.

• Gieten in mallen: ideaal voor herhaalbare ontwerpen. Vloeibare klei (slib) wordt in een mal gegoten en uitgehard tot een solide vorm.

Elke techniek brengt zijn eigen uitdagingen en charme met zich mee.

Drogen: geduld is een schone zaak

Na het vormen moet de klei drogen – en dat kan niet worden overhaast want een te snelle droogtijd kan leiden tot scheuren of vervormingen. Hier draait alles om controle:

• Droogtijd: afhankelijk van de grootte en dikte van het stuk duurt dit enkele dagen tot weken,

• Kritieke fase: wanneer de klei lederhard is (niet meer plakkerig, maar nog enigszins flexibel), kunnen details worden toegevoegd, zoals texturen of graveringen.

  
  

Eerste stook: de biscuitbrand

Zodra het stuk volledig droog is, gaat het de oven in voor de eerste stook, de zogenaamde biscuitbrand. Deze stap:

• verandert de klei in een harde, poreuze structuur die niet meer kan oplossen in water,

• maakt het oppervlak geschikt voor het aanbrengen van glazuur.

De oven wordt verwarmd tot zo’n 950-1000°C en dan begint de eerste transformatie: van fragiel kleiobject naar een robuust basisstuk dat geglazuurd kan worden.

Glazuren: kleuren en beschermen

Na de biscuitbrand is het tijd om het stuk zijn kleur en bescherming te geven met glazuur. Bij SOBR maken we al onze glazuren zelf, een proces dat best wat technische kennis, nauwkeurigheid en creativiteit vereist.

• Wat is glazuur? Een vloeibaar mengsel van mineralen dat smelt tot een glasachtige laag tijdens de tweede stook. Het kan mat, glanzend, transparant of dekkend zijn.

• Aanbrengen: glazuur wordt aangebracht door te dompelen, spuiten of schilderen, afhankelijk van het glazuur en het gewenste effect.

• Unieke kleuren: de metaaloxiden in het glazuurmengsel zorgen voor de kleur, wat betekent dat elke tint zorgvuldig wordt ontwikkeld.

Na het aanbrengen van glazuur zien de stukken er vaak dof en poederachtig uit – maar dat verandert tijdens de volgende stap.

Tweede stook: de glazuurbak

Tijdens de glazuurbak krijgt keramiek zijn definitieve vorm en uitstraling. De oven wordt tijdens ons proces verhit tot 1250°C, wat zorgt voor:

• Smelten van het glazuur: dit creëert een duurzame, gladde laag die zowel esthetisch als functioneel is.

• Versteviging van de klei: bij deze hoge temperatuur wordt de klei volledig dichtgesinterd, waardoor het waterdicht wordt.

Het wachten is stresserend maar het openen van de oven na deze stook voelt altijd als magie. De kleuren komen tot leven en elk stuk onthult zijn unieke karakter.

Wist je trouwens dat je kleiwerk nog zo'n 10% krimpt tijdens deze stadia?

Afwerken: de laatste details

Na de glazuurbak is het tijd voor de laatste afwerking:

• Controleren op kwaliteit: Elk stuk wordt zorgvuldig geïnspecteerd op eventuele oneffenheden of imperfecties.

• Polijsten of corrigeren: Ruwe randen worden gladgemaakt en waar nodig worden details bijgewerkt.

Keramiek maken is een traag proces, en dat is juist wat het zo speciaal maakt. Elk stuk passeert meerdere keren door onze handen, van de eerste vormgeving tot het laatste detail. Het vereist geduld, precisie en een diep begrip van de materialen – maar het resultaat is een uniek object dat jouw dagelijks leven net dat beetje extra geeft.

Benieuwd hoe dit proces in het echt werkt? We delen graag meer over onze technieken tijdens workshops of open atelierdagen. Of volg ons op Instagram voor een kijkje achter de schermen.

Veel liefs,

SOBR